Menu
  • 51. DMO
     
  • 2018 slajd 02
  • 2018 slajd 03
  • 2018 slajd 03
  • 05 slider 2018
  • 06 slider 2018
  • Arkadiusz Bialic – Recital
  • Koncert finałowy
  • 22 września – 6 października 2018

  • 22 września, godz 20.00 – PROLOG, Dariusz Przybylski

  • 28 września, godz 20.00 – Koncert Inauguracyjny

  • 29 września, godz 18.00 – Powtórzenie Koncertu Inauguracyjnego

  • 30 września, godz 18.00 – Maraton Organowy

  • 2 października, godz 20:00 – Konert Kameralny

  • 4 października, godz 20:00 – Recital

  • 6 października, godz 20:00 – Koncert Finałowy

Sala Filharmonii im. K. Szymanowskiego, ul. Zwierzyniecka 1
|KONCERT INAUGURACYJNY|

 

Wykonawcy

Andrzej Białko – organy
Alexander Humala – dyrygent
Orkiestra Filharmonii Krakowskiej

Program

Wolfgang Amadeus Mozart (1756–1791)
Uwertura do opery Czarodziejski flet

Joseph Haydn) (1732–1809)
Koncert organowy C-dur Hob. 18:1

Ludwig van Beethoven (1770– 1827)
VII Symfonia A-dur op. 92

 


Tego wieczoru jako pierwsze zabrzmi dzieło twórcy, o którym Stefan Kisielewski napisał: „oto najprawdziwszy, najczystszy, najbardziej, obok Bacha, zdumiewający geniusz, jakiego wydały dzieje muzyki: geniusz samorodny, to określenie, nadużywane wielokrotnie wobec niejednego muzyka, należy się w pełni Mozartowi”. Powstanie Czarodziejskiego fletu (1791) Wolfganga Amadeusa Mozarta owiane jest legendami, podobnie zresztą jak jego Requiem. Kompozytor miał rzekomo wyratować tym dziełem Emanuela Schikanedera z finansowej zapaści, a ten z kolei zobowiązał się dbać o dobry nastrój podczas komponowania, dostarczając Mozartowi wino i zamykając go w ogrodowej altanie w pobliżu teatru. A teraz fakty. Dzieło wystawiono 30 września 1791 roku w teatrze prowadzonym przez wspomnianego Schikanedera (także autora libretta) – Theater an der Wien. Premiera pod batutą Mozarta okazała się sukcesem, a powodzenie tej opery w języku niemieckim, a raczej singspielu, rosło z każdym przedstawieniem. W cudowny sposób libretto przeciwstawia i łączy dwa światy: realny i fantastyczny. Jak pisze autor najważniejszej monografii Mozarta, Alfred Einstein: „Czarodziejski flet to jedno
z tych dzieł, które tak samo mogą zachwycać dziecko, jak i wzruszać do łez najbardziej doświadczonego z ludzi, a najmędrszego wznieść w wyższy świat. Każda jednostka i każde pokolenie znajdują w nim coś innego; jedynie człowiekowi tylko wykształconemu albo też zupełnemu barbarzyńcy dzieło to nie mówi nic”. Sukces singspielu wiąże się także z ukrytą i niezwykle bogatą symboliką wolnomularską, zawartą w libretcie i partyturze. Zarówno Mozart, jak i Schikaneder byli bowiem masonami. Dzieło zaczyna się i kończy w tonacji Es-dur, uznawanej za tonację masońską. Wolny wstęp wykonanej dziś Uwertury zaczyna się trzema akordowymi uderzeniami, symbolizującymi pukanie adepta do bramy. To mały zwiastun tego, co będzie się działo później w operze, gdyż w kluczowej scenie Tamino zapuka właśnie do trzech różnych bram. Utrzymana w formie allegra sonatowego uwertura, stanowi, wedle założeń reformy Glucka, swoistą pigułkę opery. W obsadzie obok kwintetu smyczkowego znalazły się takie instrumenty jak: flety, oboje, klarnety, fagoty, rogi, trąbki, puzony i kotły. Po pierwszym krótkim, następuje właściwe allegro, którego materiał melodyczny kompozytor zaczerpnął z Sonaty B-dur op. 24 nr 2 włoskiego kompozytora i pianisty Muzia Clementiego.

Trudno dziś ustalić ile koncertów organowych napisał właściwie Joseph Haydn. Dość powiedzieć, że autorstwo kilku z nich zostało przez badaczy zakwestionowane. W przeszłości z nazwiskiem Haydna wiązano aż dziesięć takich kompozycji, ale obecnie w wyniku badań muzykologów wynikły poważne wątpliwości, co do autorstwa czterech z nich. Kolejną kwestią, o której warto wspomnieć jest również to, z myślą o jakim instrumencie zostały one napisane. Warto w tym miejscu wyjaśnić, że w drugiej połowie XVIII wieku niemieckie słowo „Klavier” odnosiło się zarówno do klawesynu, klawikordu, pianoforte, jak i w końcu do organów. Drogą eliminacji można wykluczyć fakt, jakoby Haydn pisał na klawikord, z powodu dynamiki, którą zastosował. Klawesyn zaś był instrumentem odchodzącym już powoli do przeszłości, choć jak wiadomo, w symfoniach Haydna z pierwszego okresu twórczości (do 1770 roku) istnieje jeszcze partia basso continuo. Jeśli chodzi o pianoforte, to pojawia się ono dopiero w późniejszych dziełach Mistrza, a w okresie, kiedy pełnił służbę kapelmistrza na dworze księcia Esterházy’ego nie było jeszcze instrumentem, po który kompozytorzy chętnie sięgali. Wziąwszy powyższe pod uwagę, można przyjąć, że koncerty, które znamy dziś jako organowe, były przeznaczone rzeczywiście na ten instrument. Koncert C-dur Hob. 18:1 powstał w 1756, a więc na kilka lat przed objęciem prestiżowej i intratnej posady na dworze w Eisenstadt. Orkiestra w tym utworze składa się z kwintetu smyczkowego, dwóch obojów i dwóch trąbek. Trwający w zależności od wykonania ok. 20 minut Koncert składa się z trzech części: Allegro moderato, Largo i Allegro molto.
Część I, poprzedzona rozbudowaną ekspozycją orkiestry utrzymana jest w tonacji głównej, część środkowa w tonacji F-dur, a żwawa i taneczna część ostatnia, utrzymana w metrum trójdzielnym (3/8), jest powrotem do C-dur. Interesujący koloryt utworu, to zasługa połączenia barwy organów z jasnym brzmieniem trąbek.

Na zakończenie koncertu zabrzmi dzieło, które jest potwierdzeniem tezy, że najciekawsze symfonie Ludwiga van Beethovena, to te nieparzyste (może za wyjątkiem Szóstej). Chodzi oczywiście o VII Symfonię A-dur op. 92, która została prawykonana 8 grudnia 1813 roku, podczas koncertu dobroczynnego na rzecz żołnierzy rannych pod Hanau (starcie podczas wojen napoleońskich). Koncertem w auli uniwersyteckiej w Wiedniu dyrygował sam Beethoven. Kompozycja ta została nazwana przez Richarda Wagnera „apoteozą tańca”. Potwierdzeniem tego trafnego określenia jest z pewnością formotwórcza rola rytmu i motoryki oraz obecność fragmentów tanecznych. Sam zaś kompozytor miał wypowiedzieć się o swojej symfonii tak: „Muzyka jest winem, które inspiruje nas do tworzenia, ja jestem Bachusem, który daje to wspaniałe wino, aby uczynić ludzi duchowo pijanymi”. Oparta na budowie cyklu sonatowego Siódma jest dziełem niezwykle żywiołowym, radosnym i energetycznym. Najbardziej znaną częścią dzieła jest słynne Allegretto (część II), którego walory docenili wielcy twórcy kina. To właśnie przy dźwiękach tej części, do radiowego mikrofonu zmierza mający wygłosić ważne przemówienie do ludu, angielski król Jerzy VI (w tej roli Colin Firth), w pamiętnym filmie Jak zostać królem. Jak widać Siódma wciąż, także i dzisiaj nieustannie inspiruje i zaprasza do tańca.

Mateusz Borkowski

Andrzej Białko

Andrzej Białko

Urodził się w 1959 roku w Krakowie, ukończył Państwowe Liceum Muzyczne w klasie fortepianu. Naukę gry na organach rozpoczął w roku 1973 najpierw prywatnie, następnie kontynuował ją w Akademii Muzycznej w Krakowie w klasie prof. Joachima Grubicha. W roku 1981 uzyskał I nagrodę na Międzynarodowym Konkursie Organowym w Rzymie, zaś w 1985 roku również I nagrodę (ex aequo) w ramach Ogólnopolskiego Konkursu Organowego w Bydgoszczy – Gdańsku.

Brał udział w większości krajowych festiwali organowych, koncertował w Anglii, Austrii, Bułgarii, Chorwacji, Czechach, Danii, Francji, Islandii, Niemczech, Słowacji, Szwajcarii, Szwecji, na Ukrainie, na Węgrzech, we Włoszech oraz w Libanie i obu Amerykach. Jest profesorem sztuk muzycznych. Prowadzi klasę organów w krakowskiej Akademii Muzycznej na stanowisku profesora zwyczajnego oraz w Państwowej Szkole Muzycznej II stopnia im. Władysława Żeleńskiego w Krakowie. Współpracuje z licznymi zespołami, nade wszystko z Filharmoniami Narodową i Krakowską.

W pamięci melomanów trwale zapisał się wykonaniem w jubileuszowym roku 2000 organowych dzieł wszystkich Johanna Sebastiana Bacha w Krakowie i we Wrocławiu, zaś w sezonie 2001/2002 w serii 20 koncertów pod wspólnym tytułem „Ars organi” zaprezentował w Krakowie antologię muzyki organowej XVI – XX wieku.

W rozległym i stale poszerzanym repertuarze, obejmującym wszystkie style, artysta posiada m.in. komplet organowych dzieł Buxtehudego, Bruhnsa, Brahmsa, Mendelssohna, Francka, Liszta. Szereg jego nagrań wzbogaciło taśmotekę programu II Polskiego Radia; ma na swoim koncie także 20 albumów płytowych. W 2006 roku Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odznaczył go Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Alexander Humala

Alexander Humala

Studiował dyrygenturę chóralną i symfoniczną w Białoruskiej Akademii Muzycznej i Konserwatorium w Rotterdamie. Swoje umiejętności szlifował pod okiem m. in. Collina Mettersa (Królewska Akademia Muzyki w Londynie), Yuriego Simonova (Konserwatorium w St. Petersburgu), Jormy Panuly (były profesor Akademii Sibeliusa w Helsinkach).

Zadebiutował w 2003 r. z orkiestrą kameralną Białoruskiej Akademii Muzyki. W tym samym roku wystąpił z Białoruską Orkiestrą Symfoniczną Młoda Białoruś. Kolejnym etapem był międzynarodowy debiut z Litewską Państwową Orkiestrą Symfoniczną. Został zaproszony do występów gościnnych z Włoską Orkiestrą Symfoniczną Orchestra Giovannile dela seccisica. W 2007 r. został mianowany chórmistrzem Chóru Radia Białorusi; funkcję tę sprawował do 2009 r.

Zdobył I nagrodę na Międzynarodowym Konkursie Dyrygenckim im. Jazepa Vitola w Rydze w 2009 r., gdzie wystąpił z Łotewską Państwową Akademicką Orkiestrą Symfoniczną oraz Łotewskim Chórem Narodowym i Chórem Radiowym. Podczas Wrocławskiego Międzynarodowego Turnieju Dyrygentury Chóralnej W Stronę Polifonii w 2011 r., oprócz pierwszej nagrody, zdobył wszystkie nagrody dodatkowe (nagrodę publiczności dla najlepszego dyrygenta, nagrody specjalne Ambasady Włoskiej i Ambasady Niemieckiej, nagrodę specjalna za najlepszą interpretację polskiej muzyki). W tym samym roku został finalistą i zdobywcą tytułu Najlepszego Dyrygenta w kategorii orkiestr na II Festiwalu i Konkursie dla młodych dyrygentów orkiestr im. Ilyi Musina. W 2013 r. był finalistą Konkursu dla Młodych Dyrygentów w St. Petersburgu.

Jest dwukrotnym laureatem Wielkiej Nagrody Prezydenta Republiki Białorusi (w 2010 r. i 2012 r.), uznawanej na Białorusi za najbardziej prestiżową i wysoce cenioną nagrodę dla młodych muzyków. Dwukrotnie otrzymał nagrodę polskiego Ministra Kultury Gaude Polonia (w 2009 r. i 2012 r.). W 2010 r. otrzymał elitarne, renomowane stypendium Huygens, przyznawane przez holenderskie Ministerstwo Kultury najlepszym studentom w Holandii.

W 2007 r., jako dyrektor muzyczny Mińskiej Orkiestry Festiwalowej, zorganizował kilka edycji festiwali, m.in. festiwal muzyki barokowej, poświęcony Antonio Vivaldiemu oraz muzyki nowoczesnej, dedykowany młodym kompozytorom białoruskim i europejskim.

Występował podczas Festiwalu w Lucernie (2012 r.) z Orkiestrą Festiwalową Akademii w Lucernie pod kierunkiem Petera Eotvosa, Letniego Festiwalu w Parnu (2011 r.), Festiwalu St. Magnus na wyspie Orkney (2011 r.), gdzie pracował z takimi orkiestrami, jak Szkocka Orkiestra Kameralna i Londyńska Sinfonietta. Dyrygował m.in. Holenderską Orkiestrą Symfoniczną, Holenderską Młodzieżową Orkiestrą Symfoniczną, Orkiestrą Filharmonii Narodowej, Orkiestrą Symfoniczną z Hajfy, Estońską Młodzieżową Orkiestrą Symfoniczną. W 2013 r. był głównym dyrektorem jednego z najbardziej prestiżowych festiwali muzycznych Białorusi – festiwalu Magutny Boza (Bóg Wszechmogący) w Mohylewie.

Był zatrudniony jako répétiteur i dyrygent w Studium Operowym Białoruskiej Akademii Muzycznej (lata 2003-2008). W 2009 r. pracował jako asystent dyrygenta przy różnych przedstawieniach i inscenizacjach Opery Wrocławskiej. W 2012 r. objął stanowisko asystenta dyrygenta Orkiestry Filharmonii Narodowej. Od 2013 r. Artysta jest głównym dyrygentem i dyrektorem artystycznym Białoruskiej Państwowej Capella Sonorus.

W sezonie 2013-2014 pracował jako asystent dyrygenta Martyna Brabbinsa przy wystawieniu opery „Dog’s Heart” w Liońskiej Operze Narodowej. W tym samym sezonie wystąpił z Moskiewską Państwową Orkiestrą Filharmoniczną, Białoruską Narodową Orkiestrą Symfoniczną i Litewską Narodową Orkiestrą Filharmoniczną. Został także zaproszony do gościnnego dyrygowania Saratowską Państwową Orkiestrą Filharmoniczną. W 2014 r. był także asystentem maestro Lorin Maazel na Festiwalu Castleton.

Festiwal 2017

Kontakt

Fundacja Ars Organi im. Bronisława Rutkowskiego
ul. Grodzka 60/13, 31-044 Kraków

KRS: 0000506013
Regon:123098179
NIP:676 247 54 95

www.arsorgani.pl
fundacja@arsorgani.pl

Tel.: (+48) 603 751 004