Menu
  • 51. DMO
     
  • 2017 slajd 02
  • 2017 slajd 03
  • 2017 slajd 04
  • 2017 slajd 05
  • 2017 slajd 06
  • 2017 slajd 07
  • 16 – 21 września 2017

  • 16 września 2017, godz.18.00 – Koncert Inauguracyjny

  • 17 września 2017, godz.18.00. Matthias Neumann – RECITAL MISTRZOWSKI

  • 18 września 2017, godz.19.30 – MEDITATION RELIGIEUS

  • 19 września 2017, godz.19.30 – ZACZNIJ OD BACHA – Koncert pamięci Zbigniewa Wodeckiego

  • 20 września 2017, godz.19.30 – SZTUKA IMPROWIZACJI

  • 21 września 2017, godz.19.30 – Koncert Finałowy

Włodzimierz Truszczyński, 1989

Dyspozycja organów

Manuał I
pozytyw
Manuał II
główny
Manuał III
w szafie ekspresyjnej
Pedał

1. Flet kryty 8’ *
2. Quintadena 8’ *
3. Pryncypał 4’
4. Flet otwarty 4’ *
5. Flet leśny 2’ *
6. Quinta 1 1/3’
7. Oktawa 1’
8. Sesquialtera 2f.
9. Mixtura acuta 4f.
10. Clarinette 8’ *
11. Vox humana 8’ *

1. Quintadena 16’
2. Pryncypał 8’
3. Flauto major 8’ *
4. Viola da Gamba 8’ *
5. Oktawa 4’
6. Flauto minor 4’ *
7. Quinta 2 2/3’
8. Superoktawa 2’
9. Tercja 1 3/5’
10. Mixtura 6f.
11. Cornett 5f. (ab f) 8’ *
12. Trompet 16’
13. Trompet 8’
14. Pryncypał 8’ **
15. Stentor solo Gamba 8’ **
16. Tuba mirabilis 8’ **

Campane (c-f2)

1. Bourdon 16’ *
2. Pryncypał smyczkowy 8’ *
3. Flauto armonioso 8’ *
4. Flet rurkowy 8’
5. Viola 8’ *
6. Vox coelestis 8’ *
7. Oktawa 4’
8. Flauto traverso 4’ *
9. Nasard 2 2/3’ *
10. Flautino 2’ *
11. Tercja 1 3/5’ *
12. Plein jeu 5f.
13. Cymbel 3f.
14. Fagot 16’
15. Obój 8’ *
16. Clairon 4’ *

Tremolo
Campanelli (c1-f3)

1. Subcontra 32' *
2. Majorbas 16' *
3. Subbas 16' *
4. Quinta 10 2/3'
5. Oktawa 8' *
6. Flet basowy 8'
7. Oktawa tenor. 4'
8. Piffaro 2f.
9. Mixtura 5f.
10. Bombarde 32' *
11. Puzon 16' *
12. Fagot 8' *
13. Szałamaja 4' *

* głos pochodzący z poprzednich instrumentów
** głos wysokociśnieniowy (300 mm WS)

 

Głosy: 56
Klawiatury: 3+P
Traktura gry: mechaniczna
Traktura rejestrów: elektryczna

Połączenia: III-I, I-II, III-II, I-P, II-P, III-P

Urządzenia dodatkowe: elektroniczny system pamięci (setzer, 32 kombinacje), register zbiorowy (Pleno), tremolo I i III manuału, szafa ekspresyjna III manuału, wyłącznik głosów językowych, wyłącznik głosów 16’, wyłącznik mikstur, wyłączniki indywidualne 13 głosów językowych

3 manuały: C-g3; pedał: C-f1


 

Pierwsza wzmianka o organach w krakowskim Kościele Mariackim pochodzi z 1399 r. Późniejsze dzieje miejscowego instrumentarium są bardzo bogate i wiążą się z nazwiskami wielu organmistrzów.

Dzieje obecnych organów na chórze muzycznym w nawie głównej rozpoczynają się w 1800 r., kiedy to krakowski organmistrz Ignacy Ziernicki (względnie Żernicki) podpisał umowę na wybudowanie 20-głosowego instrumentu o dwóch manuałach i pedale. Prace trwały do roku 1802.  

W 1858 r. Antoni Sapalski z Krakowa wyremontował organy, powiększając je przy tym o sekcję III manuału. Ten sam organmistrz w 1871 r. przeprowadził rutynowy przegląd. W 1891 r. zakończył się remont, którego wykonawcą był Jan Śliwiński ze Lwowa.

W 1909 r. Aleksander Żebrowski z Krakowa sfinalizował budowę nowego, 46-głosowego, pneumatycznego instrumentu o trzech manuałach i pedale, wykorzystując w nim prospekt z organów Ziernickiego oraz część dotychczasowych głosów. Nowy, wolnostojący stół gry ustawiono przed szafą organową.

W drugiej połowie ubiegłego wieku instrument był kilkakrotnie rozbudowywany, najpierw, w latach 1952-1962, przez firmę Wacława Biernackiego z Krakowa, która dodała nowe głosy, zmieniła trakturę na elektropneumatyczną, wreszcie zainstalowała nowy, wolnostojący stół gry o czterech manuałach i pedale, podłączając doń małe organy znajdujące się w prezbiterium kościoła. Z kolei w latach siedemdziesiątych dalszą rozbudowę instrumentu realizowały firmy: Włodzimierza Truszczyńskiego z Warszawy i Henryka Siedlara z Krakowa. Druga z wymienionych firm w 1973 r. powiększyła niewielki pozytyw w południowej nawie bocznej, podłączając go również do stołu gry w nawie głównej.

Trzeba podkreślić, że wspomniane rozbudowy nie obejmowały prac remontowych przy pozostałych częściach organów, co wespół z nadmiernym powiększeniem instrumentu doprowadziło do sytuacji, że pod koniec lat siedemdziesiątych był on już bardzo awaryjny. Dyskusje nad poprawą tego stanu rzeczy trwały od 1985 r.

Ostatecznie w latach 1987-1989 firma Włodzimierza Truszczyńskiego z Warszawy zbudowała nowe organy z wykorzystaniem dawnego prospektu oraz części głosów pochodzących z wcześniejszych instrumentów. Ze względu na pochopną interpretację źródeł, wybudowano wtedy pozytyw, którego organy Ziernickiego nigdy nie miały. Nowopowstały instrument ma 56 głosów rozdzielonych podzielonych między trzy manuały i pedał. Traktura gry jest mechaniczna, natomiast traktura rejestrów - elektryczna (z elektronicznym systemem pamięci).
Stół gry został wbudowany centralnie w cokół szafy organowej.

Oprócz organów w nawie głównej Kościół Mariacki dysponuje jeszcze dwoma mniejszymi instrumentami. Są to:

  1. organy zbudowane przez Aleksandra Żebrowskiego z Krakowa w 1908 r. (w prezbiterium, umieszczone prospektem wcześniejszego instrumentu Ignacego Ziernickiego z lat 1781-1782), obsługiwane przez niezależny stół gry na emporze w prezbiterium lub przez stół gry instrumentu w nawie głównej (dzięki zastosowaniu połączenia elektrycznego);
  2. pozytyw wykonany przez Tomasza Falla ze Szczyrzyca ok. 1899 r. (w południowej nawie bocznej), zrekonstruowany w latach 1988-1989.


Źródła:
Archiwum Bazyliki Mariackiej w Krakowie
Archiwum Zakładowe Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie
Katalog firmy organmistrzowskiej J. Śliwińskiego
Prasa krakowska z XIX i XX w.
J. Jargoń, „Nowe organy w Bazylice Mariackiej w Krakowie”, Kraków 1989


 


Opracowanie: Piotr Matoga
organista, badacz historii organów w Krakowie. Prowadzi kwerendy w archiwach kościelnych, zakonnych, diecezjalnych i państwowych. Jest autorem książki pt. Organy w Bazylice OO. Karmelitów na Piasku w Krakowie (Lublin 2014) oraz szeregu artykułów publikowanych w periodykach naukowych: „Studia Claromontana" (od 2011 r.) oraz „Nasza Przeszłość" (od 2013 r.). Dla serii wydawniczej „Studia Organologica" przygotowuje cykl artykułów pt. Z badań nad historią organów w Krakowie. Jako prelegent bierze udział w konferencjach naukowych poświęconych muzyce i budownictwu organowemu w Polsce. Od 2010 r. jest organistą w parafii pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Krakowie-Kantorowicach.
p.matoga.organista@interia.pl

Festiwal 2017

Kontakt

Fundacja Ars Organi im. Bronisława Rutkowskiego
ul. Grodzka 60/13, 31-044 Kraków

KRS: 0000506013
Regon:123098179
NIP:676 247 54 95

www.arsorgani.pl
fundacja@arsorgani.pl

Tel.: (+48) 517 018 064