Menu
  • 51. DMO
     
  • 2017 slajd 02
  • 2017 slajd 03
  • 2017 slajd 04
  • 2017 slajd 05
  • 2017 slajd 06
  • 2017 slajd 07
  • 16 – 21 września 2017

  • 16 września 2017, godz.18.00 – Koncert Inauguracyjny

  • 17 września 2017, godz.18.00. Matthias Neumann – RECITAL MISTRZOWSKI

  • 18 września 2017, godz.19.30 – MEDITATION RELIGIEUS

  • 19 września 2017, godz.19.30 – ZACZNIJ OD BACHA – Koncert pamięci Zbigniewa Wodeckiego

  • 20 września 2017, godz.19.30 – SZTUKA IMPROWIZACJI

  • 21 września 2017, godz.19.30 – Koncert Finałowy

Lech Skoczylas, 2014

Dyspozycja organów

Manuał I
Positiv
Manuał II
Hauptwerk
Manuał III
Schwellwerk
Pedał
Gedackt 8‘ *
Prinzipal 4’            
Rohrflöte 4’ *
Nasard 2 2/3’
Waldflote 2’
Terzflöte 1 3/5’
Krummhorn 8’ *
Pommer 16‘ *
Prinzipal 8’ *
Hohlflöte 8’ *
Octave 4’
Blokflöte 4’
Quinte 2 2/3’ *
Superoctave 2’    *
Mixtur 4x *
Trompete 8’ *
Burdon 8‘
Gambe 8’ *
Vox coelestis 8’ *
Prinzipal 4’ *
Nachthorn 4’
Piccolo 2’
Terz 1 3/5’
Scharf 3x *
Oboe 8’ *
Glocken [c1 - c3]

Prinzipalbass 16‘ *
Subbass 16’ *
Quintbass 10 2/3’
Octavbass 8’ *
Flöte 8’ *
Tenor octave 4’ *
Fidel 2’    
Gemshorn 4’ *
Hintersatz 4x *
Fagot 16’
*Sordun 8‘

*) głosy złożone (w całości lub częściowo) z piszczałek pochodzących z wcześniejszego instrumentu

 

Głosy: 36

Traktura gry: mechaniczna

Traktura rejestrów: elektryczna

Połączenia: III-I, I-II, III-II, I-P, II-P, III-P, III-I 4’, III-I 16’

Urządzenia dodatkowe: elektroniczny system pamięci (setzer) na 10 tysięcy kombinacji, register zbiorowy (tutti), tremolo I i III manuału, szafa ekspresyjna III manuału

3 manuały: C-g3, pedał: C-f1



Obecny, barokowy kościół został wzniesiony w latach 1670-1680 na miejscu wcześniejszej świątyni gotyckiej, w której prawdopodobnie istniał instrument, zniszczony podczas potopu szwedzkiego.

W 1701 r. zakonnik bernardyński, o. Euzebiusz Pasierbski, zakończył budowę nowych, trzydziestoośmiogłosowych organów o dwóch manuałach i pedale, wyposażonych w wyodrębnioną sekcję pozytywu (na balustradzie chóru muzycznego).  

Na mocy umowy zawartej w 1780 r. Jakub Prostacki zobowiązał się przeprowadzić gruntowny remont instrumentu, natomiast wzmianki o późniejszych naprawach pochodzą z lat: 1791, 1797, 1814, 1815, 1816, 1817, 1831 i 1842. W 1858 r., wobec pogarszającego się stanu organów, rozpoczęto zbiórkę pieniędzy na remont, który w roku następnym przeprowadził Antoni Sapalski z Krakowa. Ten sam organmistrz pracował przy instrumencie także w 1871 r. Z kolei w 1889 r. miało miejsce strojenie organów. Dziesięć lat później ich stan był już na tyle zły, że ówczesny gwardian za pośrednictwem prasy zwrócił się z prośbą o ofiary na kosztowną renowację. Zebrane fundusze nie były wystarczające, skoro w 1901 r. Jan Ziemiański ze Szczyrzyca naprawił tylko część instrumentu.

Ponieważ w pierwszej połowie XX w. bernardyni nosili się już z myślą zakupu nowych organów, do klasztoru napłynęły trzy oferty na wykonanie instrumentu: od Aleksandra i Kazimierza Żebrowskich ze Lwowa (w 1907 r.), od firmy Gebrüder Rieger z Jägerndorfu (w 1917 r.) oraz od firmy Wacława Biernackiego z Warszawy (w 1932 r.). Ostatecznie przyjęto trzecią ofertę (firmy Biernackiego). Kalendarium prac przy budowie i modernizacji organów przedstawia się następująco:

  • 1934 r. - odnowienie szafy organowej i przysunięcie jej do ściany, montaż piszczałek prospektowych;
  • 1935 r. - budowa pierwszej części instrumentu (dziewięć głosów), która służyła w kościele przez ponad ćwierć wieku;
  • 1962 r. - dodanie ośmiu głosów;
  • 1963 r. - dodanie kolejnych ośmiu głosów, wymiana miecha (na większy) oraz instalacji elektrycznej;
  • 1967 r. - przemalowanie i pozłocenie szafy organowej;
  • 1970 r. - dodanie dwóch głosów (były to zapewne głosy pedałowe: kornet 4x i fagot 16’, których piszczałki umieszczono na tzw. dostawkach);
  • ok. 1980 r. - wymiana stołu gry.

Wiadomo, że prace przeprowadzone przed drugą wojną światową wykonywała firma Biernackiego, natomiast przynajmniej część powojennych uzupełnień była dziełem firmy Henryka Siedlara z Krakowa. Trzeba podkreślić, że pięć głosów zostało wstawionych bez odnotowania tego faktu w kronice. Ostatecznie instrument dysponował trzydziestoma trzema głosami rozdzielonymi pomiędzy dwa manuały i pedał. Miał trakturę pneumatyczną, wiatrownice stożkowe oraz wolnostojący stół gry.

Na początku obecnego stulecia stan organów był już bardzo zły. W zaistniałej sytuacji, po rozważeniu różnych możliwości, podjęto decyzję o przebudowie, a właściwie o wykonaniu nowych organów z wykorzystaniem znacznej części dotychczasowych piszczałek. Prace organmistrzowskie prowadził Lech Skoczylas z Krakowa w latach 2013-2014. Zamontowano wówczas wiatrownice klapowo-zasuwowe. Nową wiatrownicę pozytywu (pogłębionego o 60 cm podczas konserwacji szaf organowych) zbudowała firma  Dariusza Zycha z Wołomina. Pozostałe sekcje otrzymały wiatrownice używane, sprowadzone z Niemiec, produkcji firmy Breil. Zainstalowany został używany stół gry (dzieło tej samej firmy niemieckiej), odnowiony i wyposażony w nowe włączniki rejestrowe. Traktura gry jest mechaniczna, natomiast traktura rejestrów i połączenia działają w oparciu o system elektryczny. Elektroniczny system pamięci typu setzer umożliwia zapis dziesięciu tysięcy kombinacji. Proweniencja aparatu brzmieniowego jest następująca:

  • większość głosów (dwadzieścia dwa) zachowano z wcześniejszego instrumentu;
  • część głosów (w tym językowy sordun 8’) pochodzi z organów o podobnej estetyce, zbudowanych przez firmę Tadeusza Rajkowskiego w kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa w Tarnowie, które zostały zdemontowane w związku z budową nowego instrumentu;
  • piszczałki prospektowe w pozytywie (głos prinzipal 4’) wykonała firma Dariusza Zycha z Wołomina;
  • dziesięć brakujących piszczałek głosu prinzipalbass 16’ zakupiono w Niemczech.

Ciekawostką jest głos fidel 2’ (w sekcji pedału) imitujący staropolski instrument smyczkowy. Głos o takiej nazwie, wprowadzony do instrumentu według pomysłu Lecha Skoczylasa, nie był wcześniej stosowany w organach.

 

Źródła:

Archiwum Prowincji Bernardynów w Krakowie,
Prasa krakowska z XIX i XX w.,
Informacje udostępnione przez organmistrza Lecha Skoczylasa.


Opracowanie: Piotr Matoga
organista, badacz historii organów w Krakowie. Prowadzi kwerendy w archiwach kościelnych, zakonnych, diecezjalnych i państwowych. Jest autorem książki pt. Organy w Bazylice OO. Karmelitów na Piasku w Krakowie (Lublin 2014) oraz szeregu artykułów publikowanych w periodykach naukowych: „Studia Claromontana" (od 2011 r.) oraz „Nasza Przeszłość" (od 2013 r.). Dla serii wydawniczej „Studia Organologica" przygotowuje cykl artykułów pt. Z badań nad historią organów w Krakowie. Jako prelegent bierze udział w konferencjach naukowych poświęconych muzyce i budownictwu organowemu w Polsce. Od 2010 r. jest organistą w parafii pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Krakowie-Kantorowicach.
p.matoga.organista@interia.pl

Festiwal 2017

Kontakt

Fundacja Ars Organi im. Bronisława Rutkowskiego
ul. Grodzka 60/13, 31-044 Kraków

KRS: 0000506013
Regon:123098179
NIP:676 247 54 95

www.arsorgani.pl
fundacja@arsorgani.pl

Tel.: (+48) 517 018 064